გამოსახულება და მისი მნიშვნელობა

რას ისწავლი

• რა არის გამოსახულება (expression) და რით განსხვავდება ინსტრუქციისგან
• რა რიგით ითვლის კომპიუტერი +, -, * და / მოქმედებებს
• როგორ შეცვალო ეს რიგი ფრჩხილებით

რა არის გამოსახულება

გამოსახულება (expression) კოდის ნებისმიერი ნაწილია, რომლის „გამოთვლაც“ შეიძლება და რომელიც ბოლოს ერთ მნიშვნელობას იძლევა. ყველაზე პატარა გამოსახულება ერთი რიცხვი ან ერთი სტრიქონია. უფრო დიდი გამოსახულება პატარებისგან და ოპერატორებისგან (operator) შედგება: +, -, *, /, > და სხვა.

let apples = 5;

console.log(7);            // 7
console.log(3 + 4);        // 7
console.log(apples * 2);   // 10
console.log(apples > 3);   // true

ოთხივე console.log-ის ფრჩხილებში გამოსახულება წერია. კომპიუტერი ჯერ მას ითვლის და მერე შედეგს ბეჭდავს. ბოლო გამოსახულების შედეგი რიცხვი კი არა, true-ა: შედარებაც გამოსახულებაა.

გამოსახულება და ინსტრუქცია

ინსტრუქცია (statement) არის ბრძანება: „შექმენი ცვლადი“, „დაბეჭდე“. გამოსახულება კი მნიშვნელობაა, რომელიც ინსტრუქციის შიგნით გამოიყენება.

let total = 3 * 4 + 2;

მთელი ხაზი ინსტრუქციაა: ის ქმნის ცვლადს total. ტოლობის ნიშნის მარჯვნივ კი გამოსახულებაა 3 * 4 + 2. გამოსახულება შეგიძლია ჩასვა ყველგან, სადაც მნიშვნელობაა საჭირო: =-ის მარჯვნივ, console.log-ის ფრჩხილებში, შაბლონური სტრიქონის ${ }-ში.

მოქმედებების რიგი

კომპიუტერი მათემატიკის წესს მიჰყვება: ჯერ გამრავლება და გაყოფა, მერე შეკრება და გამოკლება. ერთნაირი რანგის მოქმედებები მარცხნიდან მარჯვნივ სრულდება.

console.log(2 + 3 * 4);     // 14
console.log((2 + 3) * 4);   // 20
console.log(20 - 8 - 2);    // 10

1. პირველ ხაზში ჯერ სრულდება 3 * 4, ანუ 12, მერე 2 + 12.
2. მეორე ხაზში ფრჩხილები რიგს ცვლის: ჯერ 2 + 3, ანუ 5, მერე 5 * 4.
3. მესამე ხაზში მარცხნიდან ვითვლით: 20 - 8 არის 12, მერე 12 - 2.

როცა არ ხარ დარწმუნებული, ფრჩხილები ჩასვი. ზედმეტი ფრჩხილი არაფერს აფუჭებს და კოდს უფრო გასაგებს ხდის.

როგორ ითვლის კომპიუტერი ნაბიჯ-ნაბიჯ

წარმოიდგინე, რომ კომპიუტერი გამოსახულებას თანდათან „ამარტივებს“, სანამ ერთი მნიშვნელობა არ დარჩება:

let price = 3;
let count = 4;
let total = price * count + 2;
// price * count + 2
// 3 * 4 + 2       ← ცვლადების ნაცვლად მნიშვნელობები
// 12 + 2          ← ჯერ გამრავლება
// 14              ← მერე შეკრება
console.log(total);

ასე „ხელით“ დათვლა კარგი ჩვევაა: როცა პროგრამა მოულოდნელ პასუხს გაძლევს, ზუსტად ამ გზით იპოვი, სად შეცდა.

სცადე თავად

გაუშვი, მერე ფრჩხილები სხვა ადგილას გადაიტანე და ნახე, როგორ იცვლება პასუხი.

ხშირი შეცდომები

• საშუალოს დათვლა ფრჩხილების გარეშე. a + b / 2 ჯერ ყოფს b-ს და მერე უმატებს a-ს. ორი რიცხვის საშუალოა (a + b) / 2.
• მათემატიკური ჩანაწერი. რვეულში 2x ნიშნავს „2-ჯერ x“, კოდში კი გამრავლება ყოველთვის *-ით იწერება: 2 * x. ნიშნები × და ÷ კოდში არ მუშაობს.
• მძიმე ათწილადში. 3,5 კოდში ორი ცალკე რიცხვია. ათწილადი წერტილით იწერება: 3.5.

let width = 7;
let height = 3;

console.log("ფართობი:", width * height);
console.log("პერიმეტრი:", 2 * (width + height));

მინი-ქვიზი

შეჯამება

• გამოსახულება კოდის ნაწილია, რომელიც ერთ მნიშვნელობას იძლევა: რიცხვს, ტექსტს ან true/false-ს.
• ჯერ სრულდება * და /, მერე + და -. ერთნაირი რანგის მოქმედებები მარცხნიდან მარჯვნივ.
• ფრჩხილები რიგს ცვლის და კოდს უფრო გასაგებს ხდის.
• მოულოდნელ პასუხს იპოვი, თუ გამოსახულებას ნაბიჯ-ნაბიჯ „ხელით“ დაითვლი.