ცვლადი: ყუთი სახელით

რას ისწავლი

• რა არის ცვლადი (variable) და რისთვის გვჭირდება
• როგორ შექმნა ცვლადი სიტყვით let და მიანიჭო მნიშვნელობა
• როგორ წაიკითხო და შეცვალო ცვლადის მნიშვნელობა

რატომ გვჭირდება ცვლადი

აქამდე ყველაფერს პირდაპირ ბეჭდავდი. მაგრამ ნამდვილ პროგრამას სჭირდება, რომ რაღაც დაიმახსოვროს: მოთამაშის სახელი, დაგროვებული ქულა, კალათაში ჩადებული ნივთის ფასი.

წარმოიდგინე ყუთი, რომელსაც წარწერა აქვს: „ქულა“. ყუთში დებ ფურცელს რიცხვით 10. როცა ქულა დაგჭირდება, ყუთში ჩაიხედავ. როცა ქულა შეიცვლება, ძველ ფურცელს ამოიღებ და ახალს ჩადებ.

ცვლადი (variable) სწორედ ასეთი ყუთია კომპიუტერის მეხსიერებაში: მას აქვს სახელი და ინახავს მნიშვნელობას (value).

ცვლადის შექმნა

let score = 10;
console.log(score);

1. let ნიშნავს: „შექმენი ახალი ცვლადი“.
2. score ცვლადის სახელია. სახელს შენ ირჩევ.
3. ნიშანი = არის მინიჭება (assignment): „ჩადე მარჯვენა მხარის მნიშვნელობა მარცხენა მხარის ცვლადში“. ის მათემატიკის „უდრის“ არ არის.
4. 10 მნიშვნელობაა, რომელიც ყუთში იდება.
5. მეორე ხაზში score ბრჭყალების გარეშე წერია. კომპიუტერი ჩაიხედავს ყუთში და დაბეჭდავს იმას, რაც შიგნით არის: 10.

ცვლადში ტექსტის შენახვაც შეიძლება. მაშინ მნიშვნელობა ბრჭყალებში იწერება:

let playerName = "ანა";
console.log("მოთამაშე:", playerName);

მნიშვნელობის შეცვლა

ცვლადს იმიტომ ჰქვია ცვლადი, რომ მისი მნიშვნელობა იცვლება. შესაცვლელად let აღარ გჭირდება: ყუთი უკვე არსებობს, მხოლოდ ახალ მნიშვნელობას დებ.

let score = 10;
console.log("დასაწყისში:", score);

score = 25;
console.log("ახლა:", score);

1. პირველი ხაზი ქმნის ცვლადს მნიშვნელობით 10.
2. მესამე ინსტრუქცია score = 25; ძველ მნიშვნელობას ახლით ცვლის. ძველი 10 აღარ არსებობს.
3. ბოლო ხაზი ბეჭდავს უკვე 25-ს.

ერთი და იგივე სახელი პროგრამის სხვადასხვა ადგილას სხვადასხვა მნიშვნელობას იძლევა: იმას, რაც იმ მომენტში ყუთში დევს.

სცადე თავად

გაუშვი. მერე დაამატე ბოლოში კიდევ ერთი ცვლილება: მიანიჭე score-ს 100 და დაბეჭდე.

ხშირი შეცდომები

• ცვლადის სახელი ბრჭყალებში. console.log("score"); დაბეჭდავს სიტყვას score და არა რიცხვს. ცვლადის წასაკითხად სახელი ბრჭყალების გარეშე დაწერე.
• let ორჯერ ერთსა და იმავე სახელზე. let score = 10; და ქვემოთ ისევ let score = 25; შეცდომაა (SyntaxError): ყუთი ამ სახელით უკვე არსებობს. შესაცვლელად დაწერე უბრალოდ score = 25;.
• ცვლადის გამოყენება შექმნამდე. თუ console.log(score); წერია ხაზზე, რომელიც let score-ს უსწრებს, კომპიუტერი შეცდომას გიჩვენებს: ყუთი ჯერ არ არსებობს.
• = წაკითხვა, როგორც „უდრის“. score = 25 არ ამოწმებს, უდრის თუ არა ქულა 25-ს. ის ქულას 25-ად აქცევს.

let city = "ბათუმი";
console.log("ვცხოვრობ ქალაქში:", city);

city = "თბილისი";
console.log("ვცხოვრობ ქალაქში:", city);

მინი-ქვიზი

შეჯამება

• ცვლადი სახელიანი ყუთია, რომელიც მნიშვნელობას ინახავს.
• let score = 10; ქმნის ცვლადს; score = 25; ცვლის მის მნიშვნელობას.
• = მინიჭებაა: მარჯვენა მხარის მნიშვნელობა იდება მარცხენა მხარის ცვლადში.
• ცვლადის წასაკითხად სახელი ბრჭყალების გარეშე იწერება.